Dalecy Kuzyni z Litwy Foraj kuzoj el Litovio

Witryna genealogiczna Genealogia retejo

Żmudź
Samogitio / Samogitien / Samogitia / Samogitie

(ze Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa 1895)

     Żmudź, Żmujdź, dawniej ks. Żmujdzkie. w dokumentach i ks. sądowych do końca XVI w. pisanych w języku ruskim Zamojtskaja zemla....

   Dawniej Żmudź, pokryta lasami dziewiczymi. rzadkie tylko posiadała osady ludzkie, które komunikowały się ze sobą drogami w puszczach wyciętymi. Dlatego to kraj ten dzielił się na trakty czyli szlaki łączące osady i w dawnych dokumentach (jeszcze z XVIII wieku) przy określaniu miejscowości często wymieniano, że ona położona jest przy takim mianowicie trakcie. Do najpóźniejszych czasów znane były trakty: Zapuszczański (Użgirski), Laudański, Datnowski, Kiejdański, Pernarowski, Rossieński itd. Prócz tego Żmudź dzieliła się na okręgi, ciwuństwa, obejmujące pewną ilość osad i dworów, pod zarzadem ciwunów (tejunas al. tiewunas, pierwotnie rządca patryarchalny , od tiewos – ojciec), wybieralnych spośród znaczniejszych osób (następnie mianowanych przez królów). Ciwuństwa czyli późniejsze powiaty...

   Etnograficznie Żmudzini (Żemajczej) są szczepem litewskim i różnią się od ludności Litwy wyższej (Auksztote) nieznacznymi odmianami mowy, która prawie identyczna jest z litewską. To też nadzwyczaj jest trudno na podstawie różnic językowych określić granice osiadłości szczepu litewskiego wyższego a niższego, czyli Żmudzinów, wobec braku różnic etnograficznych. Żmudzini, jak to wykazują ich dzieje, odznaczają się większą odpornością i hartem niż Litwini; to też oni najlepiej zachowali ojczysty język, kiedy w wielu okolicach Litwy mowa narodowa już zanikła, ustępując językowi polskiemu lub białoruskiemu. Konserwatyzm i oporność wpływom postronnym do chwili obecnej jest wybitną cechą ludu żmudzkiego, szczególnie w powiatach szawelskim i telszewskim i rozciąga się nie na sam język tylko. Wiele jeszcze prastarych obyczajów i zwyczajów życiowych przetrwało.....

c.d.n.